خاتین-قیزلرنی حبسگه آلیش، قییناققه سالیش و اولرگه یامان معامله قیلیش انساني قدر-قیمت و اساسي حقوقلر نینگ آچیقدن-آچیق پایمال اېتیلیشی دیر. هېچ بیر خاتین-قیز قومي کیملیگی، تیلی، مدنیتی، قره‌شلری یاکه قانوني حقوقلرینی طلب قیلگنی اوچون تهدید، اۉزباشیمچه‌لیک بیلن حبسگه آلیش یاکه قییناققه سالیشگه دوچ کېلمسلیگی کېره‌ک. منیژه اۉزبېک اۉزبېکچه شعر یازیب اوقیگنی اوچون طالبلر زندانیگه تشلنه‌دی. اۉن ایکّی یاشلی تورکمن قیزی اۉز آته‌سیدن هم یاشی کتّه اېرکککه مجبوري تورموشگه چیقیشنی رد اېتگنی سببلی طالبان نینگ غضبیگه اوچره‌یدی و ییللر دوامیده حبسده سقلنه‌دی. بو کبی حرکتلر نینگ محمدي شریعت و عمر عدالتی‌ده قَیسی اۉرنی بار؟ طالبلر نینگ خلق-اطواری میانمارده‌گی بودیستلر نینگ مسلمانلرگه قرشی قیلگن ظلملریدن هم یامانراق دیر. خاتین-قیزلر نینگ دردی و عذابلریگه، اولر نینگ قومي کیملیگی و اجتماعي منسوبلیگیدن قتعی نظر، سکوت سقلش عدالت و انسانيلیک تمایللریگه تۉغری کېلمه‌یدی. طالبلر نینگ بو قبیح عمللریگه قرشی سکوت سقلش بیز اوچون تاریخ نینگ اېنگ کتّه اِسنادی دیر.
بیرلیک یۉلی — سیاسي حرکتی نینگ بیانا
اۉزبېک و تورکمن خاتین-قیزلری نینگ قماق و قییناققه سالینیشی، تورکلرگه تېگیشلی یېرلر نینگ غصب قیلینیشی و پشتون ناقیللری نینگ شِمالگه تشکیلي روشده کۉچیریلیشی دوام اېته‌یاتگنی حقیده بیرلیک یولی سیاسی حرکتی نینگ کیسکین بیاناتی
اولوغ یره‌تگن آتی بیلن تاریخ نینگ نامعلوم قربانلرینی یاد اېتیب؛ استبداد، تحقیرلش، تعصب همده قومي، لساني، دیني و عرقي حاکمیت پرستلیکلر نتیجه‌سیده انسان نینگ اېنگ باشلنغیچ حقوق و اېرکینلیکلریدن محروم بۉلگنینی اېسلب.
بیرلیک یۉلی — سیاسي حرکتی چوقور تشویش بیلن اۉزبېک و تورکمن خاتین-قیزلری نینگ، خصوصاً، منیژه اۉزبېک و بی‌بی صدیقه نینگ حبسگه آلینیشی و قییناققه سالینیشی، افغانستان شِمالیده یشاوچی تورکلرگه تېگیشلی یېرلرنینگ غصب قیلینیشی و تقسیمله‌نیشی، شونینگدېک، پشتون ناقیللری نینگ بو حدودلرگه تشکیلي روشده کۉچیریلیشینی انسان حقوقلری، اجتماعي عدالت و مملکت نینگ کېله‌جکده‌گی برقرارلیگی اوچون جدّي مسأله دېب حسابله‌یدی. بو تشویشلر افغانستان خلقی عدالت‌سیزلیک، حسابدارلیک میکانیزملری نینگ یۉقلیگی، ناراضیلیک بیلدیریش و عدالت طلب قیلیش حقوقیدن محروم اېتیلیشیدن اذیت چېکه‌یاتگن بیر شرایطده یوزه‌گه چیقماقده.
اۉزبېک و تورکمن خاتین-قیزلری — متعصب طالبلر گروهی نینگ اسارت زنجیریده
خاتین-قیزلرنی حبسگه آلیش، قییناققه سالیش و اولرگه یامان معامله قیلیش انساني قدر-قیمت و اساسي حقوقلر نینگ آچیقدن-آچیق پایمال اېتیلیشی دیر. هېچ بیر خاتین-قیز قومي کیملیگی، تیلی، مدنیتی، قره‌شلری یاکه قانوني حقوقلرینی طلب قیلگنی اوچون تهدید، اۉزباشیمچه‌لیک بیلن حبسگه آلیش یاکه قییناققه سالیشگه دوچ کېلمسلیگی کېره‌ک.
منیژه اۉزبېک اۉزبېکچه شعر یازیب اوقیگنی اوچون طالبلر زندانیگه تشلنه‌دی. اۉن ایکّی یاشلی تورکمن قیزی اۉز آته‌سیدن هم یاشی کتّه اېرکککه مجبوري تورموشگه چیقیشنی رد اېتگنی سببلی طالبان نینگ غضبیگه اوچره‌یدی و ییللر دوامیده حبسده سقلنه‌دی.
بو کبی حرکتلر نینگ محمدي شریعت و عمر عدالتی‌ده قَیسی اۉرنی بار؟ طالبلر نینگ خلق-اطواری میانمارده‌گی بودیستلر نینگ مسلمانلرگه قرشی قیلگن ظلملریدن هم یامانراق دیر. خاتین-قیزلر نینگ دردی و عذابلریگه، اولر نینگ قومي کیملیگی و اجتماعي منسوبلیگیدن قتعی نظر، سکوت سقلش عدالت و انسانيلیک تمایللریگه تۉغری کېلمه‌یدی. طالبلر نینگ بو قبیح عمللریگه قرشی سکوت سقلش بیز اوچون تاریخ نینگ اېنگ کتّه اِسنادی دیر.
یېرلر نینگ غصب قیلینیشی و تورکلرگه تېگیشلی حدودلر نینگ تقدیری
یېر، اهالی اوچون فقط اقتصادي ملک اېمس، بلکه اولر نینگ یشش طرزی، تاریخی، کیملیگی و اولادلر نینگ آته-بابالری میراث قالدیرگن زمین بیلن باغلیقلیگینی تشکیل اېته‌دی.
سۉنگگی خبرلرگه کۉره، شمالي ولایتلرده محلی اهالیگه تېگیشلی یېرلر و ییلاولر، جمله‌دن، قوش تېپه کانالی لایحه‌سی بیلن باغلیق یېرلر پشتون ناقیللریگه بیریلماقده. آلدین هم تخار، کندوز و فاریاب ولایتیده ناقیللرگه تذکره‌لر ترقه‌تیلگن اېدی. بو جریان بوگون هم جدّي روشده دوام اېتماقده.
هېچ بیر ترقیات لایحه‌سی، اقتصادي جهتدن قنچه‌لیک مهم بۉلمه‌سین، محلی اهالینی قانوني حقوقلریدن محروم قیلیش یاکه یېرلرینی واسطه‌لی پشتونلرگه بیریلمسلیگی کېره‌ک.
افغانستان شِمالیده اهالی نینگ کۉچیریلیشی و اجتماعي توزیلمه نینگ اۉزگرتیریلیشی
بیرلیک یۉلی — سیاسي حرکتی طالبلر نینگ یېرلرنی غصب قیلیش و اهالینی کۉچیریش همده شخصنی تصدیقلاوچی حجتلرنی بېریش سیاستینی افغانستان شِمالی نینگ حقوقي، تاریخي و دېموگرافیک کېله‌جگی بیلن باغلیق جدّي تشویشلر نینگ بیر قِسمی دېب حسابله‌یدی.
طالبلر، کوچ ایشله‌تیش آرقه‌لی مملکتنی اېگه‌للب آلگن افراطی قوراللی گروه صفتیده، قانونيلیگی و جوابگرلیگی جدّي سواللر آستیده قاله‌یاتگن بیر کوچ دیر. شو سببلی اولر حربي قدرتگه ته‌یه‌نیب، محلی اهالی نینگ یېر، کیملیک و حقوقلریگه عاید کېله‌جگینی بیر تمانلمه بېلگیلش حقوقیگه اېگه اېمسلر.
عدالت و هم‌جهتلیک — عدالت‌سیزلیک دوره‌سیدن قوتولیش یۉلی
افغانستان نینگ تاریخي تجربه‌سی شونی کۉرسه‌ته‌دی که، حاکمیت نینگ بیر قۉلده تۉپلنیشی، تیزیملی کمسیتیش، تاریخنی بیر تمانلمه یازیش و قومي کیملیکلردن سیاسي مقصدلرده فایده‌لنیش خلقلر اۉرته‌سیده ایشانچ‌سیزلیک و نزاعلرگه سبب بۉلگن.
قانون اوستوارلیگی، مستقل عدالت و قانون آلدیده حقیقي تېنگلیک کفالتلنمه‌گن شرایطده بو عدالت‌سیزلیک دوره‌سیگه برهم بېریش اوچون افغانستان نینگ کۉپ ملتلی حقیقي توزیلیشینی تن آلیش، برچه اهالی اوچون تېنگ حقوقلرنی تأمینلش، قانوني ملکنی حمایه قیلیش، شکایتلرنی کۉریب چیقیش و خلق حقوقلرینی پایمال قیلگنلرنی جوابگرلیککه تارتیش اوچون مستقل میکانیزملرنی یره‌تیش ضرور.
شو باعث بیرلیک یۉلی ـ سیاسي حرکتی طالبلرنی افغانستان شِمالیده‌گی یېر و اهالی سیاستی نینگ عاقبتلری اوچون مسوول دېب حسابله‌یدی.
هېچ بیر حاکمیت کوچگه ته‌یه‌نیب، محلی اهالی نینگ یېرلرینی غصب قیلیش و تقسیملش یاکه شخصنی تصدیقلاوچی حجتلر همده اهالی نینگ کۉچیریلیشیدن دېموگرافیک توزیلمه‌نی اۉزگرتیریش و قومي اوستونلیکنی مجبورن جاري اېتیش واسطه‌سی صفتیده فایده‌لنیش حقوقیگه اېگه اېمس.
تذکره ترقه‌تیش ایشانچلی حجتلر همده انیق و برچه اوچون بیر خیل مېزانلر اساسیده عملگه آشیریلیشی کېره‌ک. بو جریان اَیریم گروهلرگه سیاسي امتیاز بېریش یاکه باشقه‌لر نینگ یېرلریگه نسبتاً اساسسیز دعوالرنی مستحکملش اوچون ایشله‌تیلمسلیگی لازم.
بیز قوش تېپه کانالی یۉنه‌لیشیده‌گی یېرلر نینگ باشقه‌لرگه بیریلیشی و محلی اهالی نینگ حقوقلرینی اعتبارسیز قالدیره‌دیگن هر قنده‌ی تشکیلي اهالی کۉچیریلیشیگه قرشی ایکنیمیزنی جدّي شکلده بیلدیره‌میز. بونده‌ی سیاستلر عملگه آشیریلگن تقدیرده، یېر و کیملیک بیلن باغلیق نزاعلرنی کېسکینلشتیریشی، قومي تۉقنه‌شوولر همده اوزاق مدتلی کېنگ کۉلملی بې‌قرارلیک اوچون زمین یره‌تیشی ممکن.
چونکه سۉنگگی بیر عصر دوامیده افغانستان شِمالیده ناقیللر مسأله‌سی اطرافیده نزاعلر و تالان-تاراجلر اوچون زمین یره‌تیلگن.
طالبلر عبدالرحمن خان، نظام نامه امان الله خان، گُل محمد مهمند، داوود و باشقه یاللنمه حکمدارلر نینگ دستورلرینی دوام اېتتیریش آرقه‌لی بو ییر اهالیسینی باستیریش اوچون هېچ قنده‌ی جنایت و خیانتدن قَیتمه‌گن حکمدارلر نینگ یۉلیدن بارماقده‌لر. اولر اۉز تاریخلریده‌گی اېنگ کتّه خطاگه یۉل قۉیماقده‌لر.
بو خیانتلر نینگ ویرانکار عاقبتلرینی کمبغل خلق تۉله‌شگه مجبور بۉله‌دی. خودّی سۉنگگی ایکّی عصر دوامیده مستبد و فاشیستیک سیاستلری سببلی پشتون خلقی همیشه قربانلیککه ایلنتیریلگنی کبی.
بیرلیک یۉلی ناقانوني اۉزلشتیریشلر نینگ توخته‌تیلیشینی، یېر و شخصنی تصدیقلاوچی حجتلرنی بیریلیشی تۉلیق شفّافلیکنی طلب قیله‌دی.
افغانستان تورک جماعه‌سیدن هر قنده‌ی فاشیستیک اوستون‌لیک و تورکلر نینگ منفعتلریگه ضد حرکتلرگه قرشی جدّي شکلده جهت کورسه‌تیلیشینی طلب اېته‌دی.
بیرلیک افغانستان خلقی یانیده‌دیر و بو ییر نینگ هر بیر انسانی منفعتلرینی قطعي حمایه قیله‌دی.
بیرلیک یۉلی — برچه کمسیتیش و ظلم قربانلری یانیده توریب، انساني قدر-قیمت، تېنگ حقوقلر، عدالت و افغانستان نینگ برچه اهالیسی اۉرته‌سیده عدالتلی هم‌جهتلیک تمایللرینی قطعي قۉللب-قوّتله‌یدی.
امیدیمیز شوکه، بیر کون کېلیب هېچ بیر خاتین-قیز اۉز کیملیگی سببلی زندانگه تشلنمه‌سین، هېچ بیر عایله ناحق روشده اۉز یېری و اوییدن محروم قیلینمه‌سین همده هېچ بیر گروه کوچگه ته‌یه‌نیب، باشقه‌لر نینگ حقوق و تقدیرینی بېلگیلش امکانیتیگه اېگه بۉلمه‌سین.
همدم معصومی
بیرلیک یۉلی سیاسي حرکتی خاتون‌لر شوراسی مسوولی